De muntslag onder Willem I in perspectief, deel 2.

Koning Willem I ☼ 1772 - † 1843
Regeerperiode: 1813 - 1840

Moderator: maarten89

rtholen Nederland
Beheerder
Beheerder
Berichten: 855
Lid geworden op: 09 nov 2009, 19:22

De muntslag onder Willem I in perspectief, deel 2.

Bericht door rtholen » 18 mei 2012, 20:55

Een van de highlights in mijn collectie;

Deze originele messing wipbalans,

Opschrift/merk Bovenop: "NEDERL. SCHAAL- 10 GULDEN / 25 CENTS / 5 GULDEN".
Op voetstuk: "H.D.L. ELLINCKHUYSEN / ROTTERDAM".
Maker: H.D.L. Ellinckhuysen
Materiaal: messing
Afmetingen (cm): hg 1,5 / br 2,5 / lg 9,7
Datering: 1820-1845
Vervaardigd te Rotterdam.

De wipbalans of muntschaal is een eenvoudig apparaatje, dat in het begin van de negentiende eeuw door de Rotterdammer H.D.L. Ellinckhuysen werd uitgevonden en geoctrooieerd. Dit voorwerp was niet primair bedoeld voor gewichtscontrole van munten, maar voor de ontmaskering van valse en vervalste muntstukken. Met de wipbalans of muntschaal kon behalve de massa ook de diameter en de dikte van de munt worden gecontroleerd. De ene arm van het juk was voorzien van een vast contragewicht, op de andere waren uitsparingen aangebracht voor het Nederlandse tientje, vijfje en kwartje. Deze combinatie van twee gouden munten en een klein zilverstuk is merkwaardig, maar werd ingegeven door het feit dat er veel valse kwartjes in omloop waren. Het apparaatje werkte goed, maar toch is het waarschijnlijk niet echt populair geworden. Ellinkhuysens 5-jarige octrooi is niet verlengd. Verder werd van zijn uitvinding in Nederland niets meer vernomen. Des te meer sloeg het apparaatje aan in het buitenland. Samuel Harrison maakte ze al rond 1830 voor controle van de Engelse hele en halve gouden sovereign[1]. Hij kreeg al spoedig navolgers, zowel in Engeland als daarbuiten. In de tweede helft van de negentiende eeuw en ook in Italië en de Verenigde Staten zijn exemplaren gemaakt voor de eigen muntcirculatie. In dezelfde tijd ontwikkelde men in Engeland een variant op Ellinkhuysens wipbalans. Het belangrijkste verschil is dat de uitsparingen voor munten vervangen zijn door gleuven, waar de munten rechtop in stonden. Kennelijk is dit apparaatje in Nederland niet veel gebruikt, althans er zijn maar heel weinig exemplaren bewaard gebleven, van de zeventiende-eeuwse muntgewichtdozen kennen we er veel meer.

Afbeelding

rtholen Nederland
Beheerder
Beheerder
Berichten: 855
Lid geworden op: 09 nov 2009, 19:22

Re: De muntslag onder Willem I in perspectief, deel 2.

Bericht door rtholen » 19 mei 2012, 09:26

Ik neem aan dat van de guldens de diameter te groot, en het gewicht te hoog was om bij het wegen de wipbalans enigzins 'in balans' te houden.

Gebruikersavatar
willemo Nederland
Donateur
Donateur
Berichten: 541
Lid geworden op: 22 mar 2010, 19:46

Re: De muntslag onder Willem I in perspectief, deel 2.

Bericht door willemo » 19 mei 2012, 12:15

Super deze toppic ron! Wauw :suprised:
Hostis Honor Invidia

Terug naar “Koning Willem I”